Op een donkere vrijdag in december, vlak voor de kerstvakantie, trekt een groep studenten onder begeleiding van Ritzo ten Cate door de wijk Beijum. Ze volgen de masteropleiding bij de Academie van Bouwkunst, de module die net is begonnen heet ‘Shared Place Beijum’. De opdracht: verken de wijk, ga in gesprek met bewoners, luister, kijk, voel. Aan het eind van de dag moeten de studenten een ‘opwindsel’ hebben, dat de basis is voor hun (fictieve) ontwerp dat ze tijdens deze module uitwerken.

Ontwerpen met impact

De studenten leren in deze module dat ontwerpen meer is dan het maken van een ontwerp. Met je ontwerp lever je een bijdrage binnen een, soms ingewikkelde, maatschappelijke context. Het uiteindelijke gebouw of de plek die er komt, heeft effect op de gebruikers en de omgeving. In dit geval op de bewoners van de wijk Beijum. Hoe groot of hoe klein ook, je kunt als ontwerper dus een verschil maken voor de bewoners van de wijk.

Begin met een ‘opwindsel’

Maar hoe bepaal je de impact die je wilt hebben met jouw ontwerp? Welk effect wil je dat het ontwerp heeft op de gebruikers ervan, op de wijk en op de bewoners? Daarvoor moet je eerst weten wat er leeft, dus in gesprek gaan met bewoners: hoe is het leven in Beijum, wat vinden Beijumers van hun wijk? Waar zijn ze blij mee, wat mist er? En niet onbelangrijk, hoe kijk je hier zelf, als bezoeker én als architect in opleiding tegenaan? Waar wind jij je over op, wat spreekt je aan, wat juist niet? Waar zie je kansen, wat drijft jou persoonlijk om daar wat mee te doen?

Hot, zot or not in Beijum

Met behulp van drie ‘brillen’ trekken de studenten door de wijk: wat vind je ‘hot’, ‘zot’ or ‘not’? Startpunt: koffie bij de AH. Niet zo hot, want de koffiecorner bleek verstopt in een koud hoekje naast het vriesvak, en op de machine stond ‘defect’. Geen ideale omstandigheid voor toevallige ontmoetingen, dus gauw verder. Buiten treffen ze een akkefietje op de parkeerplaats, twee mannen gaan bijna op de vuist (‘not!’). Dan verder, slingerend door de Kremersheerd, waar het wemelt van de gezellige bedrijvigheid. Aan auto’s sleutelende bewoners, mooi versierde tuintjes, flikkerende kerstversiering, een prachtige boeddhistische tuin. Een bewoner die ze spreken wil er nooit meer weg, een ander kan juist niet wachten om te vertrekken.

Gezelligheid, bedrijvigheid, dorps karakter

Daarna door de ‘groene long’. De studenten zijn verrast door de boerderijtjes, de sloten, al het groen. Je lijkt de wijk uit te zijn, maar je bent juist in het hart. Bij buurtcentrum het Trefpunt verwelkomt beheerder Ricardo de studenten met een hotte kroket. Hij kent Beijum goed, is positief. Ook de uitbaatster van Biljart café Beijum, waar de studenten later even binnen mogen kijken, vertelt trots over de buurt en haar kroegbezoekers. Maar ook over winkeliers die failliet gaan, achteruitgang van het winkelcentrum (Oost). Later belanden de studenten bij een splinternieuw schoolgebouw dat nu dienst doet als tijdelijke woonruimte. Eén van de bewoners laat spontaan haar woonruimte zien. Ze vertelt hoe twee scholen ruzie kregen en het gebouw sindsdien deze bestemming kreeg.

Nieuwsgierig naar het vervolg?

Al met al een gevarieerd beeld, maar zéker een buurt waar wordt geleefd, concluderen de studenten. Alle zeventien sluiten ze dag af met hun persoonlijke ‘opwindsel’ over Beijum. De komende weken definiëren ze hun opgave en werken ze dit uit tot een (fictief) ontwerp voor een openbaar gebouw of een plek in de openbare ruimte in Beijum. Nieuwsgierig naar de ontwerpen? Volg deze blogpost, deel 2 volgt binnenkort. De foto’s die de studenten in Beijum maakte zijn hier te vinden.

De module ‘Shared Place’ van de Academie van Bouwkunst wordt aangeboden door de Hanzehogeschool en wordt begeleid door gastdocenten Martine Drijftholt van Team 4 architecten en Marleen van der Werff van Participatie & co-creatie. Martine ontwierp als architect vele gebouwen en plekken met een maatschappelijk karakter. Marleen begeleidt maatschappelijke projecten en helpt om via een interactieve werkwijze aan te sluiten op het perspectief van bewoners en klanten.

Volgens Marleen komen de beste ideeën uit de mensen zelf. Vanuit deze insteek begeleidt ze veranderprocessen in onze woon- en werkomgeving. Ze is thuis in thema’s als wonen, openbare ruimte, voorzieningen, lokale zorg en leefbaarheid. Met haar bureau ‘participatie en co-creatie’ werkt ze voor verschillende opdrachtgevers.

Bekijk al onze bloggers