Een rondreis door de provincie Groningen om zelf te zien en horen wat er speelt in het aardbevingsgebied, zo luidde de uitnodiging voor het College van Rijksadviseurs. Dinsdag 23 mei was Rijksbouwmeester Floris Alkemade in de provincie. Hij sloot de dag af met een lezing in het Gemeentekantoor in Groningen. ‘Eeuwen geleden werden er wierden en terpen gebouwd als bescherming tegen een kracht groter dan onszelf. Zoals onze voorgangers toen de dreiging van de zee een plek wisten te geven, zo zit ook in de uitdaging van krimp en aardbevingen de mogelijkheid tot radicale modernisering.’ Met zijn lezing nodigde de Rijksbouwmeester alle betrokkenen uit om buiten de gebaande paden te treden en het beste uit onszelf te halen.

Van dreigend verlies naar maatschappelijke winst

Het college was de hele dag op pad geweest in het aardbevingsgebied. Alkemade sprak met bewondering over de vele initiatieven die van de grond komen. Maar zag ook dat ze gepaard gaan met enorm veel frustratie over procedures en regels. ‘Hoezo nuchtere Groningers?’ vroeg Alkemade zich hardop af. Tijdens zijn reis door de provincie zag de bouwmeester vooral veel emotie. De tegenstellingen worden steeds extremer. Ingewikkelde procedures en technische discussies op objectniveau spelen nu de boventoon. De bevingsopgave is echter een maatschappelijk vraagstuk bij uitstek, die aangevlogen zou moeten worden op regionaal niveau. Deze uitdaging vraagt het beste van ons, aldus Alkemade. Er zou een omslag moeten komen van dreigend verlies naar maatschappelijke winst.

Perspectief bieden

Juist voor de unieke context van Groningen, die wordt gekenmerkt door aardbevingen én krimp benadrukt Alkemade het belang van een aanpak op grotere schaal. ‘Stad en platteland zijn geen gescheiden systemen, het is een samenhangend weefsel.’ Het besef dat je onderdeel bent van een groter geheel, dat wat jij doet effect heeft op een grotere schaal is volgens de Rijksbouwmeester een goed aanknopingspunt. Door na te denken over de regio als geheel kun je een context scheppen waarin perspectief is voor initiatieven en waarin gesteggel over regels en geld ondergeschikt is.

Verbeeldingskracht

Wat zou het College van Rijksadviseurs hierin kunnen betekenen? De Rijksbouwmeester is groot voorstander van ideeënprijsvragen, waarbij problemen worden vertaald naar een ontwerpvraag. Een voorbeeld daarvan is A home away from home, de prijsvraag die de Rijksbouwmeester vorig jaar uitschreef als reactie op de enorme vluchtelingenstroom die op gang was gekomen. In de prijsvraag werd uitdrukkelijk niet alleen gefocust op vluchtelingen. De opgave was een flexibele woonunit, een lichte woonvorm die onder andere voor de vluchtelingenopvang ingezet zou kunnen worden. De reacties op de prijsvraag waren overweldigend. Hieruit bleek maar weer hoeveel ontwerp- en verbeeldingskracht er in Nederland is.

Een eerste stap

‘Ga eerst eens alle initiatieven die er zijn inventariseren. En breng daarbij ook de frustratie in beeld, waar loopt het vast? Door dit in kaart te brengen, weet je welke obstakels je weg moet nemen om verder te komen.’ Een mooie voorzet van de Rijksbouwmeester. Wie pakt de handschoen op?!

Volgens Dien maak je plannen niet achter je bureau. Daarom gaat ze graag op pad om te horen en zien wat er speelt in de noordelijke roemte. Ze heeft haar eigen studio voor sociaal ruimtelijke vraagstukken en werkt sinds 2015 als projectleider bij Roeg & Roem. Dien verbindt en prikkelt en denkt graag buiten gebaande paden.

Bekijk al onze bloggers