De inzet op bewonersparticipatie bij woningcorporaties is groot. En dat levert over het algemeen veel positieve resultaten op. Behalve dat het leuker is voor bewoners en medewerkers, levert het ook nog eens een beter eindresultaat. Nieuw is het ook, dus er blijft genoeg om van te leren. Reden genoeg voor een Spitsuurtje over ‘bewonersparticipatie bij beleid en besluitvorming’. Is er een aanpak die altijd werkt? En hoe staat de intensiteit van de participatie in verhouding met je doel? Zeven corporaties schoven 30 november aan om hun kennis te delen en van vakgenoten te leren.

Meer voldoening

Bewonersparticipatie, de meeste woningcorporaties kunnen en willen er niet meer om heen. ‘De tijd dat wij bewoners vertelden wat goed voor ze was is voorbij’, zegt Hein de Haan van Lyaemer Wonen. Waar zijn collega’s de aanpak een aantal jaar geleden misschien nog wat zweverig vonden, willen ze nu niet meer anders. ‘Op deze manier werken geeft veel meer voldoening.’ Bewoners komen bovendien vaak met goede ideeën waar je anders nooit op gekomen zou zijn. Betaalbaarheid blijkt een belangrijke factor voor bewoners, zo bleek uit 3 verschillende herstructureringsprojecten in Lemmer.

Wat is je doel

Om dichter bij de sleutel van bewonersparticipatie te komen is het allereerst belangrijk om scherp te krijgen wat het doel van de participatie is. Belangrijke doelen die genoemd werden:

 

De doelen die werden genoemd zijn allemaal gebaseerd op eigen ervaring. Dat maakt wel duidelijk dat bewonersparticipatie niet alleen op ideologisch niveau een goed idee is, het werkt ook echt in de praktijk! De mening dat bewonersparticipatie ook om interne verandering vraagt, werd ook gedeeld. ‘Er moet een open houding zijn, je moet je eigen voorkeuren los durven laten.’

Wat verwacht je van de bewoner?

De mate van participatie die je van bewoners vraagt kan verschillen van meedenken, meebeslissen en ontwerpen. Soms is er nog een keus tussen sloop of renovatie, soms is sloop de enige optie en soms zijn de meningen verdeeld. Belangrijk is dat je iedereen in ieder geval de gelegenheid geeft deel te nemen aan het proces. Het komt steeds vaker voor dat bewoners zelf de aannemer uitkiezen voor de herstructurering. Liza Meindertsma van Lefier vertelt over het ‘design & build’ proces in Hoogezand. De aannemer werd vroegtijdig betrokken en de uitvraag werd samen met bewoners bepaalt. Deze aanpak leidt tot veel tevredenheid bij bewoners omdat ze veel zeggenschap krijgen over het eindresultaat. Maar het proces kan er ook toe leiden dat sommige bewoners zich overvraagd voelen. De aannemers nemen soms afzonderlijk, en op verschillende momenten contact op met de bewoner. De bewoner heeft daardoor opeens wekelijks iemand op de stoep staan. Een goede balans in de vraag naar bewoners is dus noodzakelijk. Een duidelijk aanspreekpunt is daarvoor essentieel.

Vier belangrijke sleutels tot bewonersparticipatie

Investeer in de keten-samenwerking

Wanneer gemeente, aannemers en woningcorporaties op een lijn zitten kan bewonersparticipatie het meest effectief worden ingezet. In de ketensamenwerking is op dit moment nog veel winst te behalen. Zorg ervoor dat iedereen in de keten mee is in de aanpak. Het bepalen van een visie en spelregels kan hierbij helpen. Betrek ook andere stakeholders in de wijk, zoals politie en wijkverpleging. Door in brede teams te werken borg je de leefbaarheid in de wijk ook na de fysieke ingreep.

 

Denk vooraf na over de kaders waarin je mensen laat kiezen

Je kunt kiezen voor een meer ingekaderde benadering, waarbij je alleen keuzes die gemaakt kunnen worden op tafel legt. Het voordeel hiervan is dat je teleurstelling kan voorkomen. Het nadeel is dat er minder ruimte overblijft voor creativiteit. Volgens Randy Soemosemito van Actium is het niet erg om de vraag heel open te houden. ‘Als ik kan uitleggen waarom bepaalde keuzes uiteindelijk niet kunnen, stel ik mensen niet teleur. Als bewoners een struikje willen snoeien vanwege de veiligheid, kan ik uitleggen dat mensen daardoor juist nóg harder gaan rijden. Dat leidt niet tot teleurstelling, maar tot begrip.’

Benader ‘tegenstanders’ positief

Ondanks een positieve beleving en wil tot samenwerking bij de meerderheid van bewoners, kan het zijn dat een bewoner niet wil instemmen met bepaalde plannen. Als het participatieproces goed is verlopen (mensen zijn op tijd betrokken, er is duidelijk gecommuniceerd etc.) hoeft dit geen probleem te zijn. Het blijft vervelend, maar door op deze manier te handelen sta je in je recht ook keuzes te maken die niet door iedereen worden bejubeld. Het grote voordeel van bewonersparticipatie is dat de kans veel kleiner is dat deze persoon de hele wijk meekrijgt, alle bewoners zijn immers al betrokken bij het project.

Blijven vernieuwen en evalueren

Elk project is uniek, successen uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst. Evaluatie van het proces is daarom belangrijk om de participatie-aanpak te verbeteren. Blijf ook vernieuwen. Wellicht komt er in de toekomst een meer dynamische aanpak die meerdere oplossingen biedt voor verschillende wensen. Blijf daarom reflecteren, leer van fouten en deel de kennis die je hebt opgedaan.

 

Lees ook ‘Bewonersparticipatie bij beleid en besluit? Dat kan!’

Merel is altijd op zoek naar manieren om het beste in elkaar naar boven te halen. Want het is daar waar mensen elkaar ontmoeten dat er iets bijzonders kan ontstaan. Het zijn dan ook niet haar studies filosofie en journalistiek waar ze het meest van leert maar de plekken waar ze komt en de bijzondere mensen die ze daar spreekt. Met veel plezier is ze sinds 2016 projectleider bij Roeg & Roem

Bekijk al onze bloggers